Ang “rebolusyonaryong” charter ni Cory Aquino nagsilbi nga transitory constitution. Nakasukip niini nga ang gobyerno kinahanglan nga masiguro nga ang batakang tawhanong katungod ug “human rights” gitahod sa panahon sa transisyon padulong sa Bag-ong Konstitusyon.

PANGANGKONG: Si Cory Aquino, dili si Ferdinand Marcos Sr., ang tinuod nga diktador ubos sa rebolusyonaryong konstitusyon

HUKOM: KUWANG SA KONTEKSTO


Kuwang sa konteksto ang gibalikbalik nga pamahayag ni kanhi senador Juan Ponce Enrile nga si Cory Aquino, ug dili si Ferdinand Marcos Sr., ang tinuod nga diktador sa dihang iyang gilusad ang rebolusyonaryong konstitusyon nunot sa 1986 EDSA People Power Revolution.

Sukad nga milingkod na usab ang mga Marcos sa kinatas-ang katungdanan sa nasud, walay hunong ang pagguba sa imahen sa “democracy icon” nga si Aquino. Sa usa ka video clip nga nag-circulate sa Tiktok ug gipaambit isip “reel” sa Facebook user nga si Joshua Valles, si Enrile, kinsa mibalik sa serbisyo isip chief presidential legal counsel ni Presidente Ferdinand Marcos Jr., gipangutana kon kinsa ang tinuod nga diktador. : Aquino o Marcos Sr.?

Si Enrile, kinsa usa sa mga “key player” sa 1986 nga rebolusyon ang nakabingkil ni Aquino human sa laraw nga kudeta nga gitawag og “God Save the Queen,” wala magpugong sa iyang gisulti bahin sa kanhi presidente ug sa iyang bana, ang gipatay nga senador Benigno Aquino Jr.

“Naghimo siyag rebolusyonaryong konstitusyon, kana ang tinuod nga diktadurya. Pangutan-a si Justice Carpio (retired Supreme Court justice) kung unsa gyud ni. Mao kana ang naghatag gyud sa gahum sa diktadurya [Cory Aquino].”

Dugang konteksto ang gikinahanglan sa pamahayag sa kanhi senador.

Ang “rebolusyonaryong” charter ni Aquino nagsilbi nga transitory constitution. Nakapatik sa ika-upat nga “whereas clause” nga sa proklamasyon “sa panahon sa transisyon sa usa ka Bag-ong Konstitusyon kinahanglan nga ipasalig sa gobyerno nga respetuon ang batakang tawhanong katungod ug ‘fundamental freedoms’.”

Bisan tuod kining maong charter naghatag kang Aquino sa lehislatibo nga gahum sa pag-usab sa organisasyon sulod sa gobyerno, gimando usab niini nga sulod sa kan-uman (60) ka adlaw gikan sa petsa sa proklamasyon ang presidente sa komisyon kinahanglang makatudlo og mosulat ug bag-ong konstitusyon.

Gitapos sa komisyon ang bag-ong konstitusyon niadtong Oktubre 1986, ug gisagop kini sa usa ka plebisito niadtong Pebrero 1987.

Naunsa man si Marcos Sr.? Isip kanhi defense chief ug tagdumala sa martial law ni Marcos Sr., makapamatuod si Enrile sa tinuod nga nahitabo kaniadto.

Sa pahina 468 sa “Juan Ponce Enrile: A Memoir,” niingon ang kanhi senador nga nakita sab ni Marcos Sr. nga kinahanglang paluagan ang authoritarian image sa martial law. Giproklamar niadtong 1972 ni Marcos Sr. ang Martial Law tungod sa giingong hulga sa pag-takeover sa mga komunista. Ang Martial Law naghatag ug kahigayonan nga malugwayan ang termino sa naglingkod nga presidente.

Gibalik lantaw ni Enrile nga dunay gitawag nga “Batasang Bayan” si Marcos Sr. niadto nga naghatag og impresyon nga kini usa ka legislative body, apan ang tinuod mao nga ang kanhi presidente, uban sa tabang sa iyang mga gabinete, mao pa ang nagdumala sa paghimo og mga balaod isip “resulta sa martial law.”

Unsa man ang kalahian nila ni Aquino ug Marcos Sr.?

Si Aquino gikonsiderar nga “diktador” sulod lang sa usa ka tuig, samtang ang Martial Law ni Marcos Sr. milungtad gikan sa 1972 hangtod 1981. Sumala sa Amnesty International, ang martial law ni Marcos nakalapas sa daghang internasyonal nga mga balaod ug tawhanong katungod, lakip ang pagdakop, tortyur, ug pagpatay sa liboan ka mga tawo.

Lima ka tuig ang milabay, ang diktador gitangtang sa gahum sa People Power, butang nga gisulayan sa iyang pamilya nga kalimtan, ug papason karon. (Gihubad ni Mariel Natanawan sa Filipino ug gihubad ni Ryan Christopher J. Sorote sa Bisaya)

 

PressOne.PH is part of #FactsFirstPH which brings together various sectors that are committed to promoting truth in the public space, and exacting accountability on those who harm it with lies. For those interested to join the initiative, email info@factsfirst.ph

PressOne.PH has adopted Facebook’s ratings options for third-party fact checkers and is working toward accreditation with the International Fact-Checking Network (IFCN).

See our fact-checking policy here.